به گزارش پایگاه خبری،فرهنگی شهرکریمه به نقل از خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نشر و جهانی کردن فرهنگ از اغراض سیاسی کشورهای بزرگ دنیاست که موجب شده مرزهای جغرافیایی از بین برود، پهنه بعضی از کشورها گسترده، و بعضی را محدودتر از اندازه جغرافیاییش کند. برای مثال شهروندی در یکی از کشور های خاورمیانه، امکان […]

به گزارش پایگاه خبری،فرهنگی شهرکریمه به نقل از خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نشر و جهانی کردن فرهنگ از اغراض سیاسی کشورهای بزرگ دنیاست که موجب شده مرزهای جغرافیایی از بین برود، پهنه بعضی از کشورها گسترده، و بعضی را محدودتر از اندازه جغرافیاییش کند. برای مثال شهروندی در یکی از کشور های خاورمیانه، امکان دارد فرهنگی غربی داشته باشد و فرسنگ ها آن طرف تر و در آن سوی رشته کوه های آلپ، اعتقاداتی شبیه به خاورمیانه میان مردم، رایج شدن داشته باشد. یا زیاد بودند مسلمانانی که در منطقه های یهودی نشین زندگی می‌کردند و یهودیانی که گاها در کشورهای مسلمان سر درآوردند. این رخدادهای نشان می‌دهد که فرهنگ یک کشور می‌تواند فراتر از مرز جغرافیایی یا کمتر از آن باشد.

به چه سبب پای ادبیات در ترجمه معکوس می‌لنگد؟/ ادبیات مقاومت ناجی در بازار جهانی

از آن جایی که همیشه استعمارگری در خون غربی ها بوده، کشور های توسعه یافته ای مثل انگلستان از موقعیت های متفاوت برای چیره شدن بر کشورهای توسعه نیافته استفاده می کردند. همیشه تسخیر فکر و فرآیند های فکری شهروندان کشور های توسعه نیافته، مورد توجه سیاستمداران کشور های استعماری بوده است. به همین سبب نفوذ فرهنگی از طریق ابزارهای مختلفی در دستور کار کشورهای نیرومند دنیاست. کتاب هم از آن دسته ابزارهایی است که حجم خوبی برای جابه جایی فرهنگ و نفوذ در ذهن بیننده دارد.

علاوه بر ابعاد با اهمیت فرهنگی، مبحث اقتصاد و بهره وری های اقتصادی نیز برای بررسی این مبحث مطرح است. همانطور که فروش کالای ایرانی در خارج از کشور برای اقتصاد ایران مفید است، ترجمه یک کتاب فارسی به زبان زنده دنیا و نشر در خارج از کشور، علت شکوفایی صنعت نشر، فرهنگ کشور و اشاعه آن در خارج از کشور می‌شود. برگرداندن یک کتاب فارسی به زبان بیگانه یا همان ترجمه معکوس یکی از موضوعاتی است که کشور‌های توسعه یافته دنیا به آن در نظر دارند و برای جهانی شدن فرهنگشان از این طریق کوشش می‌کنند.

کتاب هم مثل کالای ایرانی خریدار ندارد

اما همانگونه که بازار فروش کالای ایرانی در خارج از کشور در حد انتظار نیست، ترجمه معکوس و فروش کتاب‌های ایرانی به زبان دیگر، تعریفی ندارد. هر چند کتاب های حوزه دفاع مقدس و ادبیات انقلاب اسلامی جور نقایص های موجود را کشیده است.  طبق آخرین آمار در خارج از کشور، کتاب های این حوزه نسبت به دیگر کتاب ها با مضامین گوناگون، فروش بهتری داشته است و اندکی به ترجمه معکوس و صنعت نشر کشور کمک کرده است.

جای تهی ترجمه معکوس و صنعت نشر بین الملل در ادبیات ایران

ناتوانی در فروش کتاب ها؛ مشکل از کجاست؟

فرآیند نشر کتاب در خارج از کشور، مسیر نرمال و ساختار بین المللی دارد. بر طبق آنچه که در دنیا اتفاق می‌افتد، باید ابتدا یک ناشر بیگانه به یک اثری که مربوط به کشور دیگری است، علاقه پیدا کرده، مایل باشد آن را خریداری و منتشر کند. پس از آن آن ناشر حق کپی رایت را از ناشر داخلی می‌خرد و روال چاپ و نشر را انجام می‌دهد. کشور ما در زیادتر موارد، ترجمه معکوس و حتی نشر به دست ناشر داخلی انجام می‌شود و پس از آن کتاب در خارج از کشور به ناشران داده می‌شود. این در حالی است که کتاب ها از طریق تبلیغات بین المللی باید آثار را در فراروی دید ناشران بیگانه قرار دهند، تا خود نیز متحمل دشواری ها و هزینه های زیاد چاپ و نشر نشوند.

در مورد وضع ترجمه معکوس و فروش کتاب‌های داخلی در خارج از کشور، با مجید جعفری ریاست آژانس ادبی و ترجمه پل صحبت کردیم. جعفری سالها است در صنعت ترجمه و ترجمه معکوس فعالیت کرده و حتی در سال ۸۵، پژوهشی در مورد ترجمه معکوس برای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی انجام داده است. او که دکترای زبان دارد و در جریان صفر تا صد رخدادهای با اهمیت حوزه کتاب و کتاب های بین المللی در دنیا است، ۲۵ سال است که در حوزه ترجمه فعالیت می‌کند و سال گذشته هم عنوان خوب ترین مدیر بخش ترجمه را به خود اختصاص داد.

جای تهی ترجمه معکوس و صنعت نشر بین الملل در ادبیات ایران

دولتمردان برای تبلیغ خود کتاب ها را ترجمه معکوس می‌کنند

این فعال عرصه ترجمه به تعریف مبحث نشر آثار ایرانی در خارج از کشور پرداخت و به خبرنگارحوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ اظهار کرد: ابتدا باید به این مبحث توجه نماییم که ترجمه معکوس با چه نیتی در کشور ما اتفاق می‌افتد. بعضی از مسئولین دولتی با این نیت که تبلیغ فعالیت‌های خودشان را بکنند، این کار را انجام می‌دهند. این اشخاص آثار داخلی را ترجمه می‌کنند؛ پس از آن آن‌ها را از طریق بعضی از انتشارات داخلی، چاپ می‌کنند و در خارج از کشور به عده‌ای خاص هدیه می‌دهند. این اهدای کتاب برای آن است که در آینده تبلیغ آن شخص دولتی گردد و بگوید من فلان مقدار کتاب ایرانی وارد خارج از کشور کردم. این فرآیند موجب می‌شود کتاب داخلی، در عمل وارد دایره‌ی توزیع اقتصادِ نشر جهان نشود و تنها جنبه تبلیغاتی داشته باشد.

مسئولین صورت مساله را پاک می کنند

وی اضافه کرد: بعضی از دولتمردان، در داخل کشور ترجمه و چاپ را با مشارکت مترجمان بیگانه انجام می‌دهند و بعضی هم تمامی کار‌ها را در خارج انجام می‌دهند؛ دولت هزینه ترجمه و چاپ را متقبل می‌شود. این دو روال نادرست است و به ناشران داخلی ضربه می‌زند. بعضی از مسئولین به جای حل مساله، صورت مساله را پاک می‌کنند. در روال بین المللی ترجمه معکوس و انتشار در خارج از کشور اینچنین است که ناشر داخلی باید کتابش را در دنیا معرفی و تبلیغ کند؛ پس از آن که کتاب را ناشران بیگانه دیدند، یکی از آن ناشران، حق امتیاز و کپی رایت را از ناشر داخلی خریداری کند؛ پس از آن ناشر بیگانه فرآیند ترجمه، چاپ و تولید را انجام می‌دهد.

جعفری با اشاره به فعالیت‌ آژانس‌های ادبی و وظیفه ها دولت در ازای ترجمه معکوس اظهار کرد: آژانس ادبی کارش این است که کتاب را در دنیا معرفی کند. آژانس ادبی پل سال کنونی ۵۴۷ اثر را به زبان‌های دیگر ترجمه نمود. کاری که دولت باید انجام دهد، پشتیبانی از ناشران بیگانه است. در طرح گرنت به ناشران بیگانه که از ما کتاب می‌خرند تا سقف سه هزار دلار کمک می‌کند. چراکه هر کتابی که بخواهد در خارج از کشور ترجمه و چاپ گردد، ناشر بیگانه هزینه‌های بسیاری می‌کند. ابتدا باید به ناشر ایرانی پول کپی رایت دهد و پس از آن سراغ ترجمه، چاپ و توزیع اثر برود. به همین سبب دولت در قسمتی از هزینه‌ها به ناشر بیگانه کمک می‌کند؛ فعالیتی که به طور مثال در ابوظبی با عنوان «الکلمه» معروف است.

جای تهی ترجمه معکوس و صنعت نشر بین الملل در ادبیات ایران

دولت کار غیر اخلاقی در عرصه ترجمه معکوس انجام می دهد

وی دنبال کرد: در نتیجه اگر بخواهیم ترجمه معکوس را در کشور به صورت نرمال اجرا کنیم، باید بر طبق قوانین رایج بین الملل در حوزه اقتصاد نشر آن را جلو ببریم. البته در دو یا سه سال موخر این اتفاق روند خوب تر پیدا نموده است. وضع نسبت به گذشته خوب تر شده است، اما هنوز کارکرد‌های ناکارآمد گذشته در ساختار نشر دیده می‌شود. روال این است که این فرآیند ترجمه معکوس و ارسال کتاب به خارج از کشور در بخش خصوصی اتفاق افتد. مگر دولت مالک کتاب است که هم ترجمه هم نشر را انجام دهد، این کار غیر اخلاقی و غیر مجاز است. چنین کاری هم به آسیب دولت و هم به آسیب ناشر است.

بیشترین فروش کتاب های ایرانی در خارج از کشور مربوط به ادبیات مقاومت است

ریاست آژانس ادبی و ترجمه پل در ادامه به کتاب‌های موفق در عرصه بین المللی اشاره نمود و اظهار کرد: زیادتر کتاب‌های منتشر گردیده در خارج از کشور، که موفقیت پیدا نموده اند در حوزه، کتاب‌های معارف اسلامی و علوم انسانی است. البته این کتاب‌ها از طریق راه‌های نادرست در خارج از کشور منتشر می‌شود. در روش صحیح که در بالا به آن اشاره گردید و دربردارنده خرید حق نویسنده است در حوزه کودک و نوجوان، ادبیات داستانی بویژه ادبیات دفاع مقدس و انقلاب اسلامی، رمان و کتاب‌های پژوهش ها ایرانی و اسلامی است. علت اقبال کتاب کودک و نوجوان این است که آثار حوزه کودک، به صورت مجموعه ایست و آثار هم تالیفات و هم عکس ها را به نحو به صورت مجزا به فروش می‌رسد.

جعفری در انتهاء اضافه کرد: همچنین ما در موضوعاتی مثل ادبیات کودک و نوجوان در دنیا صحبتی برای گفتن داریم. کتاب‌های دفاع مقدس هم، چون موضوعیتش مختص ماست فروش خوب بین المللی دارد. کتاب‌های دا، پایی که جا ماند، نارنجی، من زنده ام، داستان‌های شهر جنگی، غصه‌های رومی، استخوان خوک، لالایی برای دخترک مرده، دروازه مردگان، سرگذشت موسیقی ایران و … من جمله کتاب‌های موفق در عرصه بین المللی است.

بارسقیان: مشکل ترجمه معکوس در داخل کشور است

آراز بارسقیان مترجم نیز اعتقاد دارد که باید علاوه بر تدارک مناسب برای ترجمه آثار داخلی به بیگانه به مباحث و محتوای کتاب‌ها توجه کرد. او به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ او به خبرنگار اظهار کرد: ما نمی‌توانیم به زور آثارمان را به خورد خارجی‌ها بدهیم. باید سراغ موضوعاتی برویم که در خارج از کشور به آن احتیاج دارا باشند و ادبیات خودشان در آن حوزه ضعیف عمل کرده باشد.

جای تهی ترجمه معکوس و صنعت نشر بین الملل در ادبیات ایران

وی در مورد اثر گذاری کتاب‌های به فروش رسیده شده در خارج از کشور اضافه کرد: اینکه گمان کنیم، با فروش کتاب های داخلی در خارج از کشور بدرستی عمل کرده ایم، اندیشه غلطی است. اگر کتاب‌های ما در آنجا به طور مثال به فیلم تبدیل گردد و آنقدر ذهن خارجی‌ها را درگیر خودش کرد که همه به سمت محتوای کتاب سوق پیدا کردند، می‌توانیم عملکردمان را خوب بررسی کنیم.

این مترجم گفته بود: من نشنیده‌ام کتابی به طور مثال در حوزه کودک و نوجوان تبدیل به سناریو و فیلم سینمایی شده باشد. این نشان می‌دهد که ما باید روی محتوا و فرم کتاب هایمان کار کنیم و هنوز در داخل مؤثر نیستیم. ما از آثار خوب، فیلم نساختیم و به تاثیرگذاریش کمک نکردیم؛ پس چه طور انتظار داریم که آثار در خارج از کشور تاثیر بگذارد. باید مشکلات داخلی را ابتدا حل کرده که در عرصه بین الملل موفق باشیم.